Wspomaganie rozwoju mowy dziecka - rady dla rodziców

Rozwój mowy jest uwarunkowany genetycznie, zależy od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, ale możliwy jest jedynie w kontakcie z innymi ludźmi. Jest więc to proces, w którym odgrywają rolę czynniki zarówno biologiczne, jak i społeczne.

Optymalne warunki dla prawidłowego rozwoju mowy rodzice mogą zapewnić dziecku już od momentu jego narodzin. Są bowiem osobami przebywającymi z dzieckiem najdłużej, mają więc największe możliwości wpływania na jego rozwój. Są też pierwszym i najważniejszym wzorem, który dziecko będzie próbowało naśladować.

Co powinni, a czego nie powinni robić rodzice, aby wspomagać rozwój mowy dziecka?

Oto najważniejsze zalecenia:

1.Mówimy poprawnie w obecności dziecka, stanowiąc dobry wzór do naśladowania. Budujmy krótkie zdania, używajmy prostych zwrotów, modulujmy własny głos.

2.Kiedy dziecko wypowie jakieś słowo czy zdanie, starajmy się rozszerzyć jego wypowiedź, dodając jakieś słowa.

3.Mówmy do dziecka co przy nim robimy, co dzieje się wokół niego. Niech mowa towarzyszy spacerom, zakupom, pracom domowym.

4. Mówmy do dziecka zwracając uwagę , aby widziało naszą twarz – będzie miało okazję do obserwacji pracy artykulatorów.

5. Od najmłodszych lat uczymy dbałości o higienę jamy ustnej. Pamiętajmy, aby dziecko nauczyło się gryźć i żuć.

6.Zwracajmy uwagę, aby dziecko oddychało nosem; w przypadku, gdy dziecko oddycha ustami, prosimy pediatrę o ustalenie przyczyny.

7.Opowiadajmy i czytajmy dziecku bajki, wierszyki, wyliczanki. Uczmy krótkich wierszyków na pamięć.

8. Odpowiadajmy na pytania dziecka cierpliwie i wyczerpująco.

9.Oglądajmy z dzieckiem obrazki: nazywajmy przedmioty i opisujmy sytuacje prostymi zdaniami.

10.Śpiewajmy z dzieckiem. Jest to ćwiczenie językowe, rytmiczne, a zarazem terapeutyczne.

11.Rysujmy z dzieckiem, mówmy co kreślimy – „…teraz rysujemy domek. To jest dach, tu jest komin a tu okienka…”

12.Wspólnie oglądajmy telewizję, wybierajmy programy właściwe dla wieku dziecka. Rozmawiajmy na temat wydarzeń pojawiających się na ekranie.

13.Zachęcajmy swoje dziecko do mówienia (nie zmuszajmy!); dostrzegajmy nawet najmniejsze osiągnięcie, nagradzając je pochwałą.

14.Jeżeli dziecko ma nieprawidłową budowę narządów mowy (rozszczep warg, podniebienia, wady zgryzu lub uzębienia), koniecznie zapewnijmy mu opiekę lekarza specjalisty, ponieważ wady te są przyczyną zaburzeń mowy.


Okoliczności hamujące, a w skrajnych przypadkach nawet uniemożliwiające naukę mowy:

1.Unikajmy podawania dziecka smoczka typu „gryzak”, zwracajmy uwagę na to, żeby dziecko nie ssało palca. Następstwem tych zachowań mogą być wady zgryzu, które prowadzą do wad wymowy.

2.W trakcie rozmowy z dzieckiem unikajmy stosowania języka dziecinnego, mówmy prawidłowo.

3.Nie lekceważmy chorób uszu, gdyż nie doleczone mogą prowadzić do niedosłuchu.

4.Nie zniechęcajmy dziecka do mówienia poprzez obojętność lub drwinę z aktywności językowej malucha.

5.Nie poprawiajmy wymowy dziecka żądając, by kilkakrotnie wymawiało dane słowo. Niech z naszego języka znikną słowa: „Powtórz ładniej”, „Powiedz lepiej”.

6.Nie zmuszajmy dziecka leworęcznego do posługiwania się ręką prawą w okresie kształtowania się mowy dziecka. Naruszanie w tym okresie naturalnego rozwoju sprawności ruchowej zaburza funkcjonowanie mechanizmu mowy. Często prowadzi do zaburzeń mowy, a w szczególności do jąkania.

7.Nie wymagajmy od dziecka zbyt wczesnego wymawiania poszczególnych głosek.

8.Kontrolujmy czas dziecka spędzony przed telewizorem. Zbyt długie oglądanie telewizji hamuje rozwój mowy.

10. Pozwólmy dziecku na rozwój samodzielności. Nie bądźmy nadopiekuńczy.